کاربر گرامی برای استفاده از تمامی امکانات سلامت‌یار در سامانه ثبت نام کنید.
Thumb images  4
در صفحه کودکان

# برای فعالیت بدنی محیطی امن و تشویق‌کننده در اختیار کودکان قرار دهید

کاهش الگوی حرکتی بچه ها بویژه در دوران طلایی رشد، یعنی 11 تا 16 سالگی از مهمترین نگرانی های بهداشتی حال حاضر دنیاست. اکثر مطالعات نشان میدهند الگوهای فعالیت دوران کودکی تا حد قابل ملاحظه ای الگوها و سطح فعالیت آینده ی افراد بالغ را تعیین می کنند. بهر حال بی‌تحرکی، همانند سطح عواملی چون کشیدن سیگار پرخوری، فشارخون بالا و اضافه وزن، یکی از موضوعات اصلی و البته قابل اصلاح در میان عواملی است که باعث« بیماری سرخرگ کرونری»[1](CHD ) می‌شوند( اثر زندگی غیرفعال روی بیماری سرخرگ کرونری به اندازه ی کشیدن 20 عدد سیگار در روز است.) بنابراین جدا از خوشایند بودن ورزش و موفقیت های حاصل از آن، رفع عادتهای غیرفعال در کودکان، بسیار مهم است.

 باید توجه داشت که کودکان در مقایسه با بزرگسالان، تفاوت های مهم و قابل ملاحظه ای در واکنش بدنی به ورزش و فعالیت بدنی دارند. بنابراین، دانش مربیان از این تفاوتها به پیشگیری از واردکردن فشار جسمانی بی مورد روی افراد جوان که ممکن است باعث ایجاد احساس منفی از ورزش و تمرین در آن‌ها شود، کمک می کند. در این مقاله ی کوتاه سعی خواهد شد، سطوح آناتومیکی و فیزیولوژیکی کودکان، با توجه به ملاحظت تمرینی، مورد بررسی قرار گیرند.

 جهش رشد

رشد کودکان از الگوی یکنواختی پیروی نمی کند ، بلکه دارا ی نوسان است که بیشترین سرعت آن( جهش رشد) درد مرحله ی نوجوانی، در محدوده ی سن بلوغ اتفاق می افتد؛ به گونه ای که ممکن است نوجوان در طول دو سال حدود 15 سانتی متر رشد کند. این رشد سریع ممکن است برخی تکنیک های ورزشی را تحت تأثیر قرار دهد. افزایش سرعت رشد، بطور متداول در سنین 10 تا 12 سالگی در دختران، و12 تا 14 سالگی در پسران شروع می‌شود؛ هرچند ممکن است در برخی موارد، زودتر و یا حتی دیرتر نیز شروع شود. این موضوع مشکل آفرین است، زیرا کسانی که این مرحله را زودتر شروع می کنند نسبت به همسالان خود، صاحب برتری می‌شوند و با تمرین کمتر می توانند، موفقیت بدست آورند. و برعکس، کسانی که جهش رشدی خود را دیرتر شروع می کنند، بدلیل عقب افتادن در پیشرفت ورزشی، از ورزش زده می‌شوند واغلب به این دلیل که تصور می کنند برای ورزش مورد نظر مناسب نیستند، ممکن است فعالیت ورزشی را ترک کنند. بنابراین، هر دو سمت منحنی طبیعی جهت رشدی باید موردتوجه مربیان قرار گیرد

ساختار بدن

قبل ا زمرحله ی جهش رشد ساختار بدن هر و جنس مشابه است ولی

پس از آن، دختران با لگن پهن تر و پسران با شانه پهن تر، مشخص می‌شوند. همچنین، پسران دستان بلندتری خواهند داشت. پهن بودن لگن دختران باعث تغییرات زاویه ی استخوان ران، نسبت به لگن می‌شود که ممکن است باعث شود، برخی دختران هنگام دویدن، پاشنه ها را به بیرون حرکت دهند. این حرکت روی تکننیک دویدن آن‌ها تأثیر می گذاردو همچنین، زاویه دار بودن ران( نسبت به محور قائم) همراه با تجمع بیشتر توده ی عضلانی در سطح خارجی باعث ایجاد نیروهای جانبی بزرگتر در سطح زانو در زمان حرکت شلاقی بازکردن پا توسط عضلات چهارسر ران می‌شود. نیروهای مذکور ممکن است باعث حرکت کشکک به سمت خارج شوند این پدیده می تواند یکی از عوامل ایجادکننده کندرومالاسی کشکک باشد که یکی از علت های درد زانو در دوندگان دختر است.

 یکی از اعمال پیشگیرانه در دخترانی که دارای لگن پهن هستند، تقویت عضله ی پهن داخلی در دوران پس از بلوغ است. این عضله، تنها عضله ای است که نیروی داخلی کشکک رااعمال می کند. یکی از حرکات خوب برای تقویت بخش داخلی ران( عضله ی پهن داخلی) عبارت است از 5 تا10 باز تکرار حرکت بازکردن آهسته ی پا با مقاومت کم( در حدود 60 درصد حداکثر) و نگهداری پا در حالت کشیده برای مدت پنج ثانیه. حتی نگهداری پا در حالت کشیده به‌صورت ایزومتریک( قراردادن یا زیر یک میز یا صندلی اتومبیل یا اتوبوس) به مدت 10 ثانیه می تواند مفید باشدو

 دختران و پسران 9 ساله دارای عرضه شانه ی نسبتاً برابر هستند، اما در سن 19سالگی، پسران حدود چهار سانتی متر شانه ی پهن تر دارند. بلندتر بودن دستها و پهن بودن شانه ها همراه با توده ی عضلانی بیش تر توضیحی برای تفاوت بیشتر در قدرت نسبی بالا تنه ی پسراان در مقایسه با پائین تنه ی آنهاست. مشکل بسیاری از دختران در انجام حرکت پرش بالای سر، با وجود اینکه امتیازهای قابل توجهی در پرش عمودی به دست می آورند.این موضوع را تأئید می کند. به همین دلیل، رکورد زنان در رشته های دو، نسبت به پرتاب ها، به مردان نزدیک تر است.

پهن بودن لگن دختران باعث پائین آن مرکز ثقل آن‌ها می‌شود. بنابراین برای حفظ تعادل توانایی بیشتری دارند. در مقابل، بالاتر بودن مرکز ثقل پسران باعث می‌شود که تعادل آن‌ها کمتر باشد. به هر حال، این موضوع برای دختران در رشته ی پرش ارتفاع یک عیب محسوب می‌شود.

آسیب استخوانی

استخوآن‌های دراز از محل  صفحات اپی فیز( صفحات رشد) رشد می کنند.

فشار  حاصل از اضافه بار شدید و مکرر روی این صفحات در دوران رشد، می تواند به آن‌ها آسیب برساند البته به نظر نمی‌رسد که تمرینات قدرتی با استفاده از استروئیدهای آنابولیکی، قبل از کامل شدن رشد( بعنوان مثال در گزارش اخیر در مورد دختران 14 ساله ی آفریقای جنوبی) ممکن است بعلت رسوب کلسیم در صفحات اپی فیزی، باعث توقف رشد طولی استخوان شود.

 در دستها، رشد نسبتاً کمی در بخش تحتانی استخوان بازو در انتهای فوقانی استخوان زند اعلا و زند زیرین( رادیوس و اولتا) اتفاق میافتد. در صورتی که در پا، بیشترین رشد استخوانهای ران، در درشت نی و نازک نی، به سمت زانو ایجاد می‌شود. بنابراین، زانوی کودکان باید با احتیاط های ویژه توانبخشی همراه باشد.

 اتصال کامل تاندون ها به زائده های استخوانی که در سنین 12 تا 20 سالگی اتفاق می افتد، می تواند باعث تعدادی از آسیبهای خاصل از کشش تاندون شود مثل عارضه ی« ازگوت شلاتر» در زائده ی درشت نی( در سنین 12 تا 16 سالگی)، یا عارضه ی جداشدگی زائده ی پاشنه پا( از سنین 10 تا 13 سالگی) در دوندگان و پرش کنندگان جوان. التهاب زائده ی استخوانی مشابهی نیز ممکن است در شانه، دست و لگن ورزشکاران جوان ایجاد شود.

این عارضه تاندونی – استخوانی که با درد شدید همراهند به‌ویژه به سبب انجام تمرینات با تکرار زیاد ایجاد می‌شوند.

 چربی بدن

در اوایل کودکی پسران و دختران مقدار مشابهی چربی دارند که تقریباً بین 16 تا 18 درصد است. در دوران بلوغ، دختران با توجه به افزایش هورمون های جنسی، چربی بیشتری را بویژه در ناحیه ی سینه، لگن، ران و پشت بازو ذخیره می کنند، درحالی که چربی بدن پسران بطور مشابه از تمام قسمت ها کاهش می یابد بنابراین تا شن 18 سالگی،درصد چربی بدن دختران ممکن است 24 تا 28 درصد باشد، در  حالیکه در پسران ممکن است فقط 12 تا 16 درصدباشد در درختران این تغییرات چربی باعث کاهش نسبی توان هوازی و قدرت و  توان عضلانی میشودو مربیان باید این موضوع را در نظر داشته باشند. برخی دختران نوجوان در مورد این تغییرات حساس هستند و اگر مربیان و افراد دیگر بیش از اندازه آن‌ها را به لاغرشدن تشویق  کنند، ممکن است دچار بیماری هایی ازجمله بی اشتهایی عصبی شوند. درحال حاص بخش قابل توجهی از دختران مستعد بی اشتهایی هستند و این موضوع ازنظر خودشان طبیعی است. اما لازم است مربیان به این موضوع توجه کنند که دختران بویژه از سن 12سالگی به بعد، دچار سوءتغذیه نشوند.

 بسیاری از دختران پرخور نیتسند بخشی از افزایش تجمع چربی، حاصل سطوح نسبتاض طبیعی خوراک، و کاشه سطوح حرکتی آنهاست. این کودکان،  حتی وقتی در فعالیت‌های ورزشی مثل شنا، فوتبال،، وغیره شرکت می کنند از همسالان غیرچاق خود فعالیت کمتری دارند این موضوع نیز باید موردتوجه مربیان قرار گیرد وسعی کنند، میزان فعالیت کودکان چاق را در فعالیت‌های تفریحی- ورزشی افزایش دهند.

  کودکان و فعالیت‌های بدنی

در جهان توسعه یافته و صنعتی امروز بیشتر کارها( خرید وسایل موردنیاز، ارسال، بسته بندی پستی نامه، باز و بسته کردن در ورودی، خاموش و روشن کردن تلویزیوون، جمع کردن پرده ها و پرداخت هزینه های مصرف آب و برق، و .....) فقط با فشار یک دکمه یا کلیک ماوس انجام می‌شود.اگرچه این امکانات بمنظور صرفه جویی در وقت و سرعت بخشیدن به کارها، کاهش رفت و آمد های درون شهری و.... تأمین شده استو ولی مشکل دیگری را پیش روی انسان عصر حاضر قرار داده است: « بی‌تحرکی»

همه ی مردم کمابیش از فایده های حاصل از انجام فعالیت‌های بدنی باخبرند. پیروی از یک برنامه منظم فعالیت بدنی از کودکی تا بزرگسالی مانع از بروز بیماری های قلبی- عروقی، دیابت، پرفشاری خون، سرطان کولون، و پوکی استخوان خواهد شد. بعلاوه، بهداشت روانی را با افزایش سطح هوشیاری، توان یادگیری و اعتماد به نفس حفظ می کند)]گزارش وزارت بهداشت آمریکا، 1994 [ بعبارت بهتر زندگی فعال مترادف است با زندگی سالم و با کیفیت. با وجود این، بررسی ها نشان می‌دهند که به‌تدریج از میزان تمایل کودکان و بزرگسالان به انجام فعالیت‌های بدنی کاسته شده است. 61  درصد از نوجوانان 13-9 ساله ی آمریکایی در فعالیت‌های بدنی برنامه ریزی شده شرکت نمی کنند و 6/22 درصد نیز در اوقاات فراغت به فعالیت‌های بدنی نمی پردازند]گزارش هفتگی مرزک کنترل و پیشگیری از بیماری های آمریکا، 2002 [ .

 اگر مسیر عبور از کودکی به جوانی و از جوانی به میانسالی باکاهش تدریجی میزان فعالیت بدنی و افزایش مصرف غذاهای پرکالری همراه باشد، به چاقی و بروز انواع بیماریهای مزمن خواهد انجامید. همچنین مبلغ بسیار زیادی برای تشخیص و در مان بیماری های مزمن و مراقبت از مبتلایان هزینه خواهد شد. از آنجا که الگوی« زندگی فعال» از کودکی شکل می گیرد، با تشویق کودگکان به شرکت در فعالیت‌های بدنی می توان نسلی سالم که دانش و مهارتهای لازم را در مدرسه کسب کرده است، و با یاری مربیان و معلمان آگاه و متعهد نخستین گام را درجهت ارتقای سطح سلامتی جسمی و روانی و پیشگیری از بیماریهای مزمن برمی دارد، پرورش داد.

 در این مقاله، پس از بررسی مقدار فعالیت بدنی توصیه شده برای کودکان و معرفی راههای سنجش آن، روشهای تشویق کودکان به شرکت در فعالیت‌های بدنی را شرح خواهیم داد.

 

 

فعالیت بدنی چیست و چه مقدار برای کودکان توصیه شده است؟

 فعالیت بدنی به معنای حرکت بدن به کمک عضلات و استخوآن‌هاست که با مصرف انرژی همراه است] پرت و پیت[2]، 1995[ به نظر می سد هر قدر فعالیت بدنی بیشتر باشد، فایده های بیشتری هم بدست خواهد آمد در حالیکه چنین نیست. به همآندازه که عدم تحرک زمینه ساز چاقی و انواع بیماری هاست، فعالیت بدنی شدید و طولانی هم به عضلات و استخوآن‌ها آسیب می رساند. بیشترین فایده از انجام فعالیت‌های بدنی زمانی به دست خواهد آمد که برنامه ریزی شده باشد . اگر فردی با 40 تا 60  درصد« ظرفیت پیشینه ی هوازی» [3] خود به فعالیت بدنی با شدت کم تا متوسط بپردازد، آمادگی جسمانی وی افزایش می یابد و از احتمال بروز بیماری های قلبی –عروقی کاسته خواهده شد] بلر و کانلی[4][ خطر بروز آسیب دیدگی عضلات و استخوآن‌ها و حمله های قلبی هنگام ورزش نیز به حداقل می‌رسد.

 برای کودکان،مدت 30 دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در روز توصیه شده است] پرت و پیت 1995 [ می توان فعالیت ای بدنی با شدت متوسط را در دوره های کوتاه مدت 10 دقیقه ای، چند بار در روز انجام داد تا در مجموع به مدت 30 دقیقه در روز برای بزرگسالان و 60 دقیقه در روز برای کودکان برسد] پنگریزی، کوربین و وک[5]1996  [ .

 « هرم فعالیت بدنی کودکان»[6]در سال 1998 بوسیله پنگریزی و کوربین ارائه شد( شکل1).در هرم فعالیت بدنی سه سطح فعالیت بدنی برای کودکان در نظر گرفته شده است. سطح اول، فعالیت‌های روزانه را دربرمی گیرد،( پیاده رفتن به مدرسه یا خانه ی دوست دوچرخه‌سواری و انجام کارهای خانه) . در سطح دوم شامل فعالیت‌ها و ورزش ای هوازی می‌شود. لازم است که کودکان بتدریج بامهارتهایی آشنا شوند و با توجه به سن، میزان رشد و مهارت هایی که یاد گرفته ند، به فعالیت‌های بدنی بپردازند. آن‌ها نباید دررقابتهای ورزش سطح بالا و فعالیت‌های شدید شرکت کنند.

 در سطح سوم، آمادگی عضلانی و انعطاف پذیری قرار دارد و انجام نرمش ها و تمرین های کششی با شدت کم تا متوسط توصیه می‌شود.

 تازه ترین رهنمود های انجمن قلب آمریکا( 2005) درباره میزان فعالیت‌های بدنی روزانه ی کودکان، به شرح زیر است:

·   کودکان 2 ساله و بزرگتر باید هرروز حداقل  بمدت 30 دقیقه به فعالیت بدنی لذت‌بخش با شدت متوسط بپردازند. به منظور کسب آمادگی قلبی – ریوی بیشتر، بهتر است 3 تا 4 روز در  هفته به مدت 30دقیقه در فعالیت‌های بدنی پرتحرک شرکت کنند.

·   اگر کودک نمی تواند به مدت 30 دقیقه متوالی فعالیت بدنی داشته باشد در 2 دوره ی 15 دقیقه ای یا 3 دوره ی 10 دقیقه ای به فعالیت بدنی بپردازد.

 

 

راه های سنجش مقدار فعالیت بدنی کودکان

 راه های سنجش مقدار فعالیت‌های بدنی کودکان را میتوان به دو دستة راه های ارزشیابی عملی و راه های ارزشیابی نظری تقسیم کرد. ارزشیابی عملی مقدار فعالیت هی بدنی کودکان بوسیله ی دستگاههایی مانند: نمایشگر تعداد ضربان قلب[7]،تن نمایشگر فعالیت بدنی[8]،گام شمار[9] و ..... انجام می گیرد.نمایشگرتداد ضربان قلب تعداد و میزان افزایش ضربان قلب را براثر فعالیت بدنی نشان می دهد و به شکلهای مچ بند و کمربند طراحی شده است این دستگاه در امور پژوهشی کاربرد دارد. ولی برخی از  مربیان تربیت بدنی، بمنظور فعال نگه داشتن دانش آموزان در طول مدت کلاس،آن را بکار می برند. اگرچه هدف خوبی است ، ولی برنامه ی آموزشی را دشوار می کند. کودکان به استراحت و دوره های کوتاه مدت فعالیت بدنی نیاز دارند. با استفاده از این دستگاه در کارهای تحقیقی می توان میزان تلاش و کارآیی کود ک را سنجید اما در کلاس تربیت بدنی، در برنامه ی آموزش کار قلب و  رابطه ی آن با فعالیت بدنی، بهتر است حد نهایی فعالیت، کم تعیین شود. پاسخ دهی کودکانی که از آمادگی قلبی  - عروقی بیشتری برخوردارند متفاوت است. اگر کودک به اصرار مربی فعالیت‌های بدنی را آنقدر انجام دهد تا افزاش تعداد ضربان قلب ادامه یابد، از انجام فعالیت‌ها لذت نخواهد برد و این کار از علاقه ی وی به حرکت و فعالیت خواهد کاست.

 نمایشگر فعالیت بدنی، شتاب و حرکت بدن را بصورت متوالی ثبت می کند و نمایش می دهد. مقدار انرژی مصرف‌شده، شدت و تناوب فعالیت را نیز مشخص می کند. این دستگاه نیز به شکل های مچ بند و کمربند موجود است و در کارهای پژوهشی کاربرد بیشتری دارد.

 گام شمار دستگاه کوچکی است که تعداد قدم های کودک را به‌صورت کمی نمایش می دهد. روش های دیگری هم بمنظور اندازه گیری میزان فعالیت بدنی کودکان معرفی شده اند که در پژوهش بکار می روند؛ مانند روش کالیمتری غیرمستقیم با آب نشانهه دار مضاعف[10] در این روش، کودک مقدار معینی آب را که از مولکولهای اکسیژن و هیدروژن ایزوتوپ تشکیل شده است، می نوشد. سپس مقداری دی اکسید کربن تولیدشده بر اثر  انجام فعالیت‌های بدنی، محاسبه می‌شود.

روش های سنجش نظری میزان فعالیت‌های بدنی کودکان، شامل مشاهده ی مستقیم و بررسی گزارش فردی است. از طریق مشاهده ی مستقیم در دوره ی زمانی معین، فعالیت‌های بدنی کودکان با توجه به رفتار فردی آنان در موقعیت های زمانی و مکانی گوناگون بررسی می‌شود و اطلاعات سودمندی درباره ی نوع و شدت فعالیت‌های آنان به دست می‌آید. این روش که برای کودکان پیش دبستانی توصیه می‌شود، پرخرج است، به افراد با تجربه و ماهر نیاز دارد و در کارهای پژوهشی از آن استفاده می‌شود.

 دربررسی گزارش فردی میتوان مسؤولیت انجام یک نوع فعالیت بدنی خاص در مدتی معین( یک روز یا یک هفته) را بر عهده ی کودک گذاشت وسپس گزارش کار وی را بررسی کرد این راه آسان و ارزان است.

در سال 1999 نرم افزارهای آمادگی نگار [11]و فعالیت نگار[12](  نسخه ی 6) طراحی شدند و به روش ارزشیابی گزارش فردی اعتبارر بخشیدند. اساس علمی این نرم افزارها راه، پرسش نامه ای مبتنی بر« هرم فعالیت بدنی» تشکیل میدهد و در مدرسه ها بکار می رود. در این روش، فعالیتهای بدنی کودک در مدت 30 دقیقه،  از ساعت 7 صبح تا ساعت 5/10 شب بوسیله کودک یا والدین وی ثبت می‌شود. سپس مربی تربیت بدنی آن را بررسی و ارزیابی می کند. به این ترتیب،والدین و فرزندان از مقدار فعالیت بدنی باخبر می‌شوند، بازخورد مثبت ایجاد می‌شود و به تغییر رفتار کودک کمک می کند.

 استفاده از این روش، برای دانش آموزان کلاس پنجم و بالاتر توصیه می‌شود. مدت‌زمان مناسب به نوع بررسی اطلاعات جمع آوری شده بستگی دارد و بطور معمول 6 تا 7 روز است. البته دقت اطلاعات جمع آوری شده در مدت 24 ساعت بیشتر است؛ زیرا کودکان به آسانی می توانند، فعالیت‌های روز قبل خود را به یاد بیاورند. اطلاعات ثبت شده در پرسش نامه با توجه به دانسته های کودک نه دقت وی درگزارش دادن اطلاعات، بررسی می‌شوند. در این روش، چابکی، سلامتی و مهارت کودک، موضوع اصلی ارزشیابی کودک را تشکیل میدهد.

 در فعالیت نگار، فعالیت‌های بدنی در شش گروه دسته بندی شده اند:

·       فعالیت‌های روزانه

·       فعالیت‌های هوازی

·       ورزش‌های هوازی

·       انعطاف پذیری

·       استراحت

در صورتی که کودک فعالیتی غیر از« استراحت» را ذکر کند، باید به شدت( کم، متوسط، و زیاد) و مدت( در همه ی اوقات، یا در برخی از مواقع) آن نیز اشاره کند. در یکی از تحقیقات،  نتایج بررسی گزارش فردی در مدت 3 روز، با اطلاعات بدنی بر مبنای سنجش شتاب بدن[13]به مدت 3  روز مقایسه کند و ضریب همبستگی 50/بدست آمد] وک[14]2000 [ ،.

 پرسش نامه ی آمادگی نگکار از سه بخش اصلی تشکیل شده است:

·       ظرفیت هوازی

·       ترکیب بدنی

·       انعطاف پذیری، استقامت و قدرت عضلانی

کودک انواع فعالیت‌هایی را که در طول 7 روز گذشته به مدت 30 دقیقه انجام داده است شرح میدهد که فعالیت‌های هوازی، پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری آرام، بازی در فضای باز، فعالیت‌های استقامتی، تمرین های شنای روی زمین، دراز ونشست، و کار با وزنه را دربر می گیرد. تمرین های کششی پاها، خم کردن زانو و رساندن انگشتان دستها به پاها، در گروه فعالیت‌های بدنی انعطاف پذیری قرار دارند.

 بوچارد و دیگران [15]ومطالعه ی دفتر خاطرات کودکان 10 ساله به بالا را یکی دیگر از راههای ارزشیابی فعالیت‌های بدنی کودکان معرفی کردند.

 عوامل مؤثر در تشویق کودکان به شرکت در فعالیت‌های بدنی

عوامل تشویق کننده ی فرد به شرکت در فعالیت بدنی، در سه گروه عوامل فردی، عوامل محیطی و نوع برنامه ی ورزشی تعریف می‌شوند. عوامل فردی شامل ویژگی های خلقی، باورها و ارزش ها، و سطح سواد فرد است. توجه به حفظ سلامتی جسمی و روانی و ارتقای سطح آن، ازجمله مواردی است که هنگام شروع یک برنامه ی ورزشی، درنظر گرفته می‌شود. اما کودکان بیش از هر چیز دوست دارند، از انجام فعالیت‌ها لذت ببرند.« لذت بردن» نوعی مشوق درونی به شمار می‌آید. بنابراین، لذت‌بخش بودن برنامه ی ورزشی، توجه کودکان را جلب می کند.

نوجوانان به‌ویژه دختران 14 تا 20 ساله، توجه خاصی به تناسب‌اندام خود دارند. مصرف غذاهای پرکالری و بی‌تحرکی، با تجمع چربی در ناحیه ی شکم رابطه ی مستقیم دارد. در ایران 1/4 درصد از دختران شهری و روستایی و 6/4 درصد از پسران شهری و روستایی چاق هستند.[16]در کشور آمریکا، 27 درصد از کودکان چاق هستند و روزبه روز بر تعدادشان افزوده می‌شود. کودکان چاق در معرض بروز مشکلات ریوی، ارتوپدی ، دیابت و پرفشاری خون قرار دارند.

نوجوانانی که با افزایش وزن روبه رو هستند، مصرف غذاهای مورد نیاز خود را محدود یا به‌طور کلی آن‌ها را حذف می کنند. درنتیجه، پس از مدتی با اختلال در رشد قدی، کاهش میزان یادگیری و تمرکز حواس، و کمبود ویتامین، آهن و کلسیم روبه رو خواهند شد. در حالی که می توانند، با افزایش مقدار فعالیت بدنی (شنا، دوچرخه‌سواری، پیاده‌روی و دویدن) وزن خود را کم کنند. از آن جا که هر قدر سن نوجوان بیش تر شود، تمایل وی به کاهش وزن هم افزایش می یابد، بهترین راه مصرف انرژی اضافی بدن، انجام فعالیت‌های بدنی لذت‌بخش است.

به نظر می‌رسد که هر قدر سطح سواد فرد بیش تر باشد، تمایل وی به شرکت در فعالیت‌های بدنی هم بیش تر خواهد شد. اما فقط گاهی داشتن از فایده های بهداشتی جسمی و روانی حاصل از ورزش، مشوق فرد نیست، بلکه او باید پس از کسب اطلاعات لازم و انجام فعالیت‌های متناسب با سن و مهارت هایش، به رضایت فردی دست یابد و سودمند بودن فعالیت بدنی را درک کند. در برخی موارد، ترس از آسیب دیدگی مانع از تحرک و فعالیت بدنی می‌شود. بنابراین، فعالیت‌های بدنی باید تحت نظر مربی و متناسب با وضعیت بدنی و آمادگی کودک انجام گیرند تا از بروز آسیب دیدگی جلوگیری شود. همچنین، ایمنی محل بازی و وسایل ورزشی نیز باید موردتوجه قرار گیرد.

حمایت خانواده، برنامه ریزی و همکاری بخش های آموزشی و ورزشی در زمینه ی ترویج فعالیت بدنی بین کودکان و بزرگسالان و تأمین وسایل ورزشی و فضای مناسب در هر منطقه، ازجمله عوامل محیطی مشوق کودکان به انجام فعالیت‌های بدنی به شمار می روند. البته چنان که ذکر شد در بعضی موارد، مجموعه ای از عوامل از حضور فعال کودکان و حتی بزرگسالان در برنامه های ورزشی ممانعت می کنند. بررسی های یمکلز[17]، (2002) نشان داد که والدین دلایلی مانند: دسترسی نداشتن به امکانات ورزشی در محل، مشکلات رفت و آمد به زمین بازی، بالا بودن هزینه ی استفاده از امکانات ورزشی، امن نبودن محیط خارج از خانه، و نداشتن وقت را به‌عنوان موانع موجود بر سر راه حضور فرزندانشان در برنامه های ورزشی برشمردند. برنامه ی ورزشی نیز باید با کیفیت باشد و در مدت کوتاهی به پایان برسد، زیرا در جهان امروز، همه با کمبود وقت روبه رو هستند و در صورتی که برنامه ی ورزشی با شرایط فعلی والدین و فرزندان منطبق شود، مسلم است که انجام آن در اولویت قرار خواهد گرفت.

نقش مدرسه

کودکان حدود نیمی از روز را در مدرسه می گذرانند و مدرسه را خانه ی دوم خود می دانند. مدرسه نه‌فقط محیطی است که در کنار آموزش مهارت ها، وسایل و امکانات ورزشی مناسب را در اختیار کودکان قرار می دهد، بلکه برای بسیاری از کودکان تنها فرصت انجام فعالیت بدنی را فراهم می سازد (19 درصد از دانش آموزان دبیرستانی، در آمریکا فقط به مدت 20 دقیقه در روز و در کلاس تربیت بدنی فعالیت ورزشی دارند). اهمیت دادن به درس تربیت بدنی در مدرسه ها، یکی از ساده ترین راه های تشویق کودکان به شمار می رود تا برای حرکت و فعالیت برنامه ریزی شده در زندگی روزه مره ی خود جایی باز کنند. آموزش، آماده سازی و تشویق، اصول کلی درس تربیت بدنی را تشکیل می‌دهند. کودکانی که مهارت های حرکتی پایه را فرا گرفته و آمادگی جسمانی بیش تری کسب کرده اند، مشتاقانه در برنامه های ورزشی شرکت می کنند. به علاوه، تصویر مثبتی از زندگی فعال در ذهن خود ترسیم می کنند و اعتماد به نفسشان افزایش می یابد. همچنین در یادگیری درس ها هم موفق تر خواهند بود.

پیروی از رهنمودهای زیر، به مسؤولان مدرسه ها کمک می کند، انگیزه ی شرکت در برنامه ی ورزشی را در کودکان ایجاد کنند:

* معلمان، مربیان تربیت بدنی و کارکنان مدرسه، نقش الگویی فعال را برای دانش آموزان بازی کنند.

* همکاری بین مربیان تربیت بدنی و معلمان تقویت شود. مثلاً برای هر درس به مدت 5 دقیقه استراحت تعیین شود و در این مدت کوتاه، دانش آموزان و مربی تربیت بدنی، فعالیت‌های هوازی انجام دهند.

* معلمان و والدین علاقه مند، گروه های ورزشی( پیاده‌روی، طناب بازی، شنا و اسکیت) تشکیل دهند و بازی های رقابتی و غیررقابتی برگزار کنند.

* برای کودکان و والدینشان تکلیف کار گروهی مشخص شود تا خانواده ها نیز به انجام فعالیت‌های بدنی تشویق شوند. از والدین دانش آموزان دعوت شود، در کلاس های تربیت بدنی حضور یابند و از برنامه های ورزشی مدرسه حمایت کنند.

* امکان استفاده از وسایل ورزشی و زمین بازی در ساعت های قبل و بعد از ساعت کار مدرسه و روزهای تعطیل فراهم شود.

* مدرسه ها با مؤسسه های اجتماعی همکاری کنند و با فراهم کردن امکان استفاده از تجهیزات ورزشی مدرسه برای آن‌ها، از حمایت هایشان (برگزاری مسابقه های ورزشی، چاپ و توزیع پوسترهای تبلیغاتی) برخوردار شوند. همچنین، فهرستی از فعالیت‌های اجتماعی مناسب کودکان تهیه شود تا بتوانند در صورت امکان در آن‌ها شرکت کنند.

منابع:

1- نام كتاب: روانشناسي ورزش (با رويكرد رواني اجتماعي)تاليف: اسوآهولا و براد هتفيلر

2- نام كتاب: روانشناسي ورزش) مولف: ايموند توماس)

22

نوشیدن قهوه، خطر مرگ را کاهش می دهد

تغذیه در بیماران مبتلا به فشار خون

راه های طبیعی کنترل تعریق خصوصا زیر بغل

فشار خون چیست؟

دلایل و راه های درمانی جوش صورت و آکنه

جای خالی "درحاشیه" در سیما/ در بیمارستان خمینی شهر چه گذشت؟

سرماخوردگی، بیماری شایع پائیز

تاثیرات اعتیاد بر خانواده

کشف اژدهای آبی مرموز که قادر به تولید برق است

کاربرد شگفت‌انگیز خمیر دندان

ارسال بازخورد

captcha
کد را در فیلد وارد کنید:
بازخورد